کاربرد دیگ بخار در خط تولید لواشک و مشتقات خرما

تاریخچه خرما

درخت خرما یکی ازمقدس ترین و قدیمی ترین درختان میوه شناخته برای انسان است پیدایش درخت خرما در جهان از دوران دوم زمین شناسی آغاز شده اما زمان پی بردن انسان به ارزش غذائی خرما و کاشت درخت آن به شش هزار سال پیش از میلاد می رسد. مبداء اصلی این گیاه بدرستی مشخص نیست. بعضی از دانشمندان مبداء اصلی آن را در  اسیا و کرانه های خلیج فارس و گروهی دیگر زیست گاه اصلی خرما را شمال آفریقا یا شبه قاره هند میدانند. براساس شواهد باستان شناسی قدمت کشت نخل خرما در ایران به بیش از شش هزار سال  میرسد.درحال حاضر خرما در هر پنج قاره دنیا و در بیش از 30 کشور کشت و مورد بهره برداری قرار گرفته است.

اهمیت نخل خرما و جایگاه آن در کشور ایران

خرما میوه ای است با ارزش غذائی بالا که به علت دارا بودن مواد قندی قابل توجه ( حدود 70% ) علاوه بر مصرف غذایی در صنعت نیز موارد استفاده فراوان دارد . مصارف مختلف خرما در صنعت شامل شیره خرما ،شهد خرما (عسل خرما)، قند مایع، سرکه خرما،الکل، عصاره نوشابه و خوراک دام می باشد و از هسته آن روغن کربن اکتیو، لوریل الکل،مواد موثر سطحی و از ضایعات آن در ترکیب خوراک دام و طیور و از برگ خرما در ساخت انواع ظروف بافتنی،حصیر و از تنه و چوب خرما در کارخانجات نئوپان سازی و کاغذ سازی و همین  طور پوشش ساختمانها و پلها استفاده می کنند . خرما به عنوان غذای دوره بحران نظیر سیل،زلزله و جنگ و خشکسالی و همچنین به عنوان غذای اصلی قشر فقیر در مناطق محروم و به ویژه درکشورهای جهان سوم که با مشکلات سوءتغذیه و گرسنگی مواجه هستند نقش مهمی را ایفا میکند . علاوه بر موارد فوق خرما به دلیل ویژگی های منحصر به فرد نظیر مقاومت به خشکی وکم آبی، تحمل شرایط نا مساعد آب و خاک در زمره معدود گونه های گیاهی است که توانسته گسترش و اسکان انسان در سرزمین های گرم و  لم یزرع دنیای قدیم را امکان پذیر سازد.

خواص خرما

میوه ای است بهشتی و بسیار مقوی ، که مواد معدنی بسیاری چون آهن خرما یا به انگلیسی(DATES) و ویتامین A – B – E ،پتاسیم ، روی ، منگنز را داراست. تحقیقات درباره ی خرما نشان داده که این میوه می تواند پیش گیری بسیاری از سرطان ها مانندسرطان کولون، معده و غیره را در پی داشته باشد .یکی از خواص خرما ملین بودن آن است. البته اگر  6 تا 7 عدد خرما را در 2 لیوان آب جوش خیس کرده و صبح و شب آن را صورت گرم بنوشید و یا مقداری خرما میل کنید و بلافاصله یک تا دو لیوان آب گرم روی آن بنوشید،خاصیت دیگر خرما،خنثی کردن اسید اضافی معده است از آنجا که زیادی اسید معده باعث ترش کردن و دل درد می شود، بنابراین هر وقت دل درد گرفتید می توانید ازفرمول چینی ها در طب سنتی استفاده کنید. بدین طریق که 2 تا 3 عدد خرمای تازه و له شده را در آب جوش بیندازید بعد آن را هم زده و بنوشید. خرما را به عنوان میوه نیز می توانید مصرف کنید. همچنین حتما برای خواب راحت تر و آرامش بیشتر شام خود را در حدود ساعت 7 بعد ازظهرخورده و قبل از خواب یک عدد خرما و یک لیوان شیر گرم میل کنید . خرما برای افراد سالمند و بچه ها بسیار مفید است سعی کنید به جای قند و شکر از خرما برای نوشیدن چای استفاده کنید و یا در طباخی از آن استفاده ی بیش تری ببرید .  ورزش کاران به علت فعالیت زیاد، به طور حتم باید از عصرانه ای مقوی که با خرما باشد استفاده کنند.برای مثال خرما و شیر را به همراه نصف فنجان آب آناناس تازه یک قاشق پودر نارگیل، و یک قاشق آناناس خرد شده ، در مخلوط کن ریخته و معجون فراهم آمده را میل فرمایید .

فرایند تولید لواشک خرما :

1-   تحویل خرما

2-   نگهداری خرما

3-   شست و شوی خرما که خود شامل مراحل شست و شوی اولیه ،شست و شوی ثانویه ،دریچه  کنترل ورودی ، بازرسی خرما و شست و شوی نهایی آن است .

4-   هسته گیری

5-   خرد کردن

6- پیش گرم نمودنpalm-fruit-production

در پیش گرم نمودن(پری هیتر)پوره میوه را در برابر حرارت مناسب قرار می دهند .میزان حرارت بستگی به نوع میوه (پوره)دارد.اما به طور کلی تا دمای 70 الی 80 درجه سانتیگراد گرما می دهند. این عمل جهت کاهش آلودگی و بار میکروبی ، جلوگیری از فعالیت آنزیم ها و افزایش بازد هی صافی ها انجام می شود. لازم است جهت کنترل فشار بخار و حرارت پیش گرم کن ، بر روی آن فشارسنج ، دماسنج و کنترل کننده درجه حرارت به صورت خودکار تعبیه شود .

7-   صاف نمودن

جدا نمودن قسمت های زائد توسط صافی های مخصوصی انجام می گیرد که اندازه قطر سوراخهای آن با توجه به نوع میوه بین0.5 تا 1 میلی متر متغیر بوده و پوره بدست آمده از صافی ها باید فاقد بقایای پوست ،دانه و بافت درشت باشد . ضایعات صافی ها را می توان توسط مجراهایی که از صافی ها خارج می شود داخل شبکه های مخصوصی ریخته  در محل مناسبی درخارج از سالن تولید نگهد اری کرد . با توجه به اهمیت شستشوی صافی ها باید امکانات به نحوی طراحی شود که مایع پاک کننده فشار و پوشش کافی جهت  تمیز نمودن صافی ها را داراباشد .

8-   جمع آوری پوره خرما

9-   تغلیظ پوره خرما

عملیات تغلیظ بایددر خلا و حرارت مناسب در مدت زمان مشخص به صورتی انجام گیرد که پوره میوه با غلظت و گرانروی و درجه حرارت مناسب پخته و تخلیه گردد. حرارت محصول در هنگام تخلیه باید کمتر از 70 باشد و آثار سوختگی در آن مشاهده نشود .

10-   ذخیره سازی خمیر لواشک

خمیر لواشک بعد از انجام عملیات تغلیظ وارد مخزنی مجهز به همزن می گردد . بهتر است محصول بیش از 4 ساعت در این مخزن باقی نماند .

11 – خشک کردن

فرآیند خشک کردن توسط دستگاه خشک کن صورت می پذیرد . در خشک کن ، خمیر لواشک در برابر هوای گرم و تمیز و عاری از هرگونه بو قرار می گیرد . (زمان ماندن در خشک کن ها بسته به نوع خشک کن ، غلظت و گرانروی ضمیر متغیر است.) سینی های مورد استفاده درخشک کن ها باید از جنس فولاد ضد زنگ بوده که ابعاد  آن با توجه به حجم تولید متغیر است .پوشش محصول نیز باید از جنس نایلکس باشد . برای دستیابی به بازدهی بالا توصیه می شوداز خشک کن تونلی استفاده گردد، که علاوه  بر قابلیت تنظیم درجه حرارت در طول مسیر میتواند دارای تجهیزاتی نظیرخمیر پهن کن خودکار ، سرد کننده ، روکش کننده و برش زن خودکارباشد . در این مرحله رطوبت ، طعم،  رنگ و سوختگی سطح محصول حائز اهمیت است .

12- بازرسی پس از خشک کردن

محصول پس از عبور خشک کن توسط کارگران آموزش دیده از نظر وضعیت ظاهری (ضخامت و بافت)

و رطوبت ، بازرسی و کنترل می شود .

13- قرنطینه

در این مرحله محصول نهایی باید جهت آزمون های لازم تا زمان صدور مجهز از واحد کنترل کیفیت نگهداری شود . محل قرنطینه باید از انبار عمومی جداگردد .حجم این انبار بستگی  به حجم روزانه تولید و زمان نگهداری محصول تا صدور مجوز از آزمایشگاه دارد . بهتر است برای محصول تولید شده کارت شناسایی ، شماره پخت ، تاریخ تولید ، شیفت تولید و نوع محصول تهیه گردد .

14- برش نهایی

محصول پس از تایید توسط واحد کنترل کیفیت در اندازه های مختلف برش و برچسب زده شده بسته بندی می گردد .

15- برچسب زدن

16- بسته بندی

بسته بندی لواشک نیز یک روش نگهداری محسوب می شود . در واقع بسته بندی کردن غلط ،منجر به ضایع شدن تمام زحماتی می شود که برای تولید فرآورده صرف شده است . بسته بندی نقش های زیادی علاوه بر نگهدار ی انجام می دهد . یکی از زمینه های پویای بسته بندی لواشک به فروش رساندن آن در بازار رقابت و تجارت است .

17- کنترل کیفیت

واحد تولید لواشک باید دارای آزمایشگاه فیزیکی ، شیمیایی و بیوتکنولوژی جدا از هم باشد و آزمایشگاه مشرف به خط تولید بوده و بر اساس آیین کار های مورد تایید موسسه استاندارد و اداره نظارت بر مواد غذایی ، تاسیس و فعالت نماید .

18 – انبار داری

پس از بسته بندی در صورت نیاز به نگهداری ، محصول به انبار مخصوص جهت نگهداری تازمان توزیع منتقل می شود . حجم انبار محصول بستگی به حجم تولید و حداکثر زمان نگهداری کالا در انباردارد. نحوه چیدن کالا باید به صورتی باشد که اولین کالای وارده ، اولین کالای صادره نیز باشد . ارتفاع چیدن کالا بستگی به مقاومت بسته بندی دارد و فاصله از دیوار بایدحداقل 1 متر باشد تا در هنگام ایجاد حریق بتوان به تمامی انبار دسترسی پیدا کرد . در نظرگرفتن راهروهای مناسب جهت عبور بالابر مکانیکی و یا چرخ دستی به منظور حمل کالا حائزاهمیت می باشد .

ماشین آلات

نام ماشین تعداد
توربین سورت وشستشو 2
کاموایر جهت انتقال 1
مخزن خیساندن استیل 5
چرخ آسیاب سه تیغ 2
دیگ پخت مقدماتی 3
صافی استیل با مش مورد نظر 2
چرخ آسیاب شش تیغ 2
اپراتور مجهز به هم زن 4
صافی با مش مورد نظر 2
میکسر مواد اولیه 2
مخزن ذخیره استیل ثانویه 5
خشک کن تسمه 1
سلفون زن حرارتی 1
برش و لیبیلینگ 1
جت پرینتر و بسته بندی 1
دیگ بخار 2 تنی 2